Ραδιοφωνικό σενάριο – πως να το γράψεις σωστά

Το ραδιοφωνικό σενάριο έχει κανόνες, δομή, μεγάλα περιθώρια δημιουργικότητας μα και πολύ πολύ περιορισμένη έκταση. Μάθε πώς να το γράφεις σωστά και απόφυγε τα πιο συνηθισμένα λάθη.

Είτε είσαι κειμενογράφος με πείρα είτε επίδοξος κειμενογράφος, κανείς δεν μπορεί να σου μάθει πώς να γράψεις το τέλειο ραδιοφωνικό σποτ. Αυτό όμως που μπορεί κάποιος να σου μάθει είναι πως να το γράψεις σωστά τεχνικά, τι να μην γράψεις, πως να το μετρήσεις για να μην υπερβείς τους χρόνους που σου δόθηκαν και πως να αποφύγεις λάθη που κάνουν πολλοί. Έπειτα, μπορείς να “παίξεις” με τις ιδέες και τη δημιουργικότητά σου όσο θέλεις και επιτρέπει η κάθε περίπτωση.


Το brief

Συνήθως, θα σου ζητηθεί να γράψεις ένα ραδιοφωνικό σενάριο που είναι μέρος μιας καμπάνιας ή αυτόνομο. Είτε δηλαδή θα κληθείς να γράψεις ένα σενάριο πάνω σε μια έτοιμη ιδέα και μήνυμα, είτε ένα αυτόνομο ρ/φ σποτ όπου θα έχεις όλη την ελευθερία να παρουσιάσεις τις δικές σου ιδέες και μηνύματα, πάντα σύμφωνα με τους στόχους και τα ζητούμενα της καμπάνιας.

Σε κάθε όμως περίπτωση, το ραδιοφωνικό σου σενάριο πρέπει:  να απαρτίζεται από συγκεκριμένη δομή, να είναι σύντομο,  να μεταφέρει πεντακάθαρα το μήνυμα της μάρκας και να είναι ενδιαφέρον.  Ας ξεκινήσουμε από το “σύντομο”.

 

Πώς να μετρήσεις ένα ραδιοφωνικό σποτ

Σε όλα τα brief, το πρώτο που θα διαβάζεις θα είναι “ένα ραδιοφωνικό 30 δευτερολέπτων” ή “να μην ξεπερνά τα 25 δευτερόλεπτα”. Στα ραδιοφωνικά σενάρια όπως και στα τηλεοπτικά λοιπόν, το πρώτο πράγμα που θα σου αναφερθεί στα ζητούμενα, θα είναι ο χρόνος. Έτσι, γράφοντας το σενάριο οφείλεις να μετράς το χρόνο σου σύμφωνα με τον αριθμό των λέξεων. Χονδρικά κάθε λέξη, μετρά μισό δευτερόλεπτο. Άρα, ένα ρ/φ σποτ 30 δευτερολέπτων δεν πρέπει να ξεπερνά τις 60 λέξεις. Τώρα πού θα καταφέρεις να χωρέσεις μια σελίδα πληροφορίες και έναν χιουμοριστικό διάλογο σε μόλις 60 λέξεις – πολύ λιγότερες δηλαδή από αυτή την παράγραφο που διαβάζεις-, αυτό είναι σχεδόν πάντα μεγάλη σπαζοκεφαλιά.

Κόψιμο, πολύ γράψιμο και δοκιμές, γενικά το ραδιοφωνικό σενάριο, ακριβώς επειδή δεν σου δίνει περιθώρια φλυαρίας, αποτελεί την τέλεια εξάσκηση για να βελτιώσεις και να πυκνώσεις το γράψιμό σου εάν σε ενδιαφέρει να δουλέψεις στη διαφήμιση.

Βρες την ιστορία

Προτού προχωρήσουμε στη δομή του ραδιοφωνικού σου και πριν αρχίσεις τα κοψίματα και τα “μαγειρέματα” για να γίνει σωστό και σύντομο, πρέπει να αποφασίσεις την ιστορία που θα πεις. Ακόμη κι αν γράφεις για κουφώματα αλουμινίου, ακόμη κι αν έχεις μόλις 15” χρόνου, εσύ πρέπει να έχεις στο μυαλό σου μια ιστορία ή αλλιώς, την ιδέα γύρω από το σενάριο. Αυτή θα σε βοηθήσει να γράψεις ένα ραδιοφωνικό με ενδιαφέρον, ρυθμό και στρωτό λόγο.

Σε κάποιες περιπτώσεις, την ιδέα θα στη δώσουν έτοιμη. Για παράδειγμα, το ραδιοφωνικό που θα σου ζητηθεί να γράψεις, μπορεί να είναι μέρος μιας ευρύτερης καμπάνιας με ανάλογο τηλεοπτικό σενάριο και μηνύματα. Συνήθως μαζί με το brief σου δίνονται και τα υπόλοιπα υλικά της καμπάνιας για να τα λάβεις υπόψη σου. Διαβάζοντας το τηλεοπτικό σενάριο ή βλέποντας την ταινία και τα ήδη έτοιμα μηνύματα λοιπόν, είναι εύκολο να γράψεις λίγα ραδιοφωνικά με ιστορίες που θα “παίζουν” γύρω από τα υπάρχοντα σενάρια και ιδέες. Όταν όμως δεν στη δώσουν έτοιμη, οφείλεις να σκεφτείς μια ιδέα εσύ.

Στην ιδέα μην περιοριστείς. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις πραγματικά οποιαδήποτε ιδέα θεωρήσεις σωστή και ενδιαφέρουσα, αυτό όμως που πρέπει να έχεις πάντα στο νου σου είναι αυτή να κινείται γύρω από τα πλεονεκτήματα που σου δόθηκαν στο brief και ποτέ σε κάτι άσχετο. Μπορεί να προσθέσεις λογοπαίγνια, μπορεί να έχει συναίσθημα ή χιούμορ, πάντοτε όμως φρόντισε να “κινείσαι” πάνω στα προνόμια του προϊόντος ή της υπηρεσίας που θέλεις να διαφημίσεις.

Παράδειγμα ιδέας: Ας υποθέσουμε πως το ζητούμενο είναι ένα ραδιοφωνικό σενάριο για κουφώματα αλουμινίου και το brief αναφέρει τις εξής πληροφορίες:
Κοινό: από 35 ως 55 ετών
Πλεονεκτήματα: Οικονομία και ανθεκτικότητα
Μήνυμα: 40% έκπτωση για τον μήνα Ιούνιο

[Ξέρω, όχι πολύ της προκοπής το brief αλλά χάριν του παραδείγματος κάνε τα στραβά μάτια. 🙂 ]

Η ιδέα σου λοιπόν, οφείλει να αναδεικνύει τα δύο πλεονεκτήματα αυτά,  αποκλειστικά στο κοινό που στοχεύεις (δεν μπορείς να μιλάς π.χ. για υψηλή αισθητική στη φοιτητική σου ζωή). Η ιδέα σου δηλαδή μπορεί κάλλιστα να είναι από συμβατική όπως ένα ζευγάρι που διαπληκτίζεται για τα έξοδα θέρμανσης μέχρι όσο κιτς μπορείς (και δε μπορείς να φανταστείς), όπως ο εξωγήινος που έρχεται να μελετήσει τη φοβερή μας ανακάλυψη στα κουφώματα αλουμινίου για να την πάρει στον πλανήτη του. Πραγματικά, εσύ είσαι ο δημιουργός και έχεις το δικαίωμα να “παίξεις” και να δοκιμάσεις όρια στην αισθητική, το χιούμορ, την πρωτοτυπία και τις αντοχές των πελατών σου. Αυτό όμως που δεν μπορείς να κάνεις είναι να αλλάξεις το brief και να μην “πατήσεις” πάνω στα ζητούμενα.

Τώρα λοιπόν που πήρες μια ιδέα για το πώς στήνεται το στόρι των ραδιοφωνικών σεναρίων μπορούμε να προχωρήσουμε στον σκελετό του σεναρίου σου και στα συστατικά του.

Η δομή

Η πιο συνηθισμένη δομή ενός ραδιοφωνικού σεναρίου αποτελείται από τα εξής μέρη:

 1. το δημιουργικό κείμενο
 2. το ενημερωτικό μήνυμα
   3. την προτροπή
4. το όνομα της μάρκας και το σλόγκαν

Ελάχιστες εξαιρέσεις ξεφεύγουν από την παραπάνω συνταγή και όταν το κάνουν, είναι είτε λόγω έλλειψης χρόνου οπότε το σενάριο περιορίζεται σε μια-δυο φράσεις με “ξερή” την πληροφορία, είτε διότι το ρ/φ είναι μέρος μιας σειράς σποτ που ακολουθούν ένα μοτίβο δημιουργικό και όλα μαζί μεταδίδουν ένα μεγαλύτερο μήνυμα ή ολοκληρωμένη την πληροφορία.

[βέβαια υπάρχει και η πολύ συχνή τρίτη περίπτωση, το ραδιοφωνικό σενάριο να το έγραψε ο τσιγκούνης/άσχετος/με καλλιτεχνικές ανησυχίες ιδιοκτήτης της επιχείρησης. Θα το καταλάβεις όταν το πετύχεις αυτό το ραδιοφωνικό σενάριο (συνήθως βγαίνει και σε τηλεοπτικό) – συνήθως αυτά σήμερα γίνονται viral και ακόμη πιο συνήθως είναι σε μορφή τραγουδιών με στίχους και πολύ νόημα / όποιος μου βρει το ρ/φ “marmoline μόνο βάζεις marmoline και ξενοιάζεις” αποκτά θέση επίτιμου].

 

Ας δούμε τώρα ένα – ένα τα μέρη του σεναρίου:

1. Δημιουργικό κείμενο 

Ένα ραδιοφωνικό σποτ ξεκινά σχεδόν πάντα με το πιο δημιουργικό κείμενο για να καταλήξει στο κεντρικό μήνυμα της διαφημιστικής καμπάνιας – δοσμένο από πριν ή μη. Άρα για το πρώτο μέρος του ραδιοφωνικού σου, μπορείς να γράψεις μια χαριτωμένη ατάκα, μια παράξενη ερώτηση, έναν αστείο διάλογο, ένα σοβαρό γεγονός, μια συγκινητική δήλωση και γενικά κάτι που θα προκαλέσει συναίσθημα και εντύπωση. Η “ιστορία” που λέγαμε παραπάνω.

Αυτό, διότι η εισαγωγή σου οφείλει να είναι “δυνατή” για να κερδίσει την προσοχή των ακροατών ώστε να ακούσουν τη διαφήμιση. Αν δεν το καταφέρει, τότε δύσκολα θα συγκρατήσει κάποιος το μήνυμα που θέλεις να μεταδώσει.

Το πόσο δημιουργικό θα είναι το σενάριο τα είπαμε αλλά γενικά κράτα πως εξαρτάται από το τι σημαίνει για σένα δημιουργικό κείμενο όπως επίσης και τον τρόπο που “μιλάει” η μάρκα και φυσικά, τα περιθώρια που σου δίνονται στα πλαίσια της συγκεκριμένης καμπάνιας. Αν δηλαδή, έχεις να γράψεις ένα σενάριο για να διαφημίσεις ένα σαμπουάν για πιτυρίδα, όπως και παραπάνω με την εταιρεία κουφωμάτων, θα μιλήσεις πολύ διαφορετικά και πολύ πιο ελεύθερα ή και αστεία, απ΄ότι αν σου ζητηθεί να γράψεις ένα ραδιοφωνικό σενάριο για ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο του εξωτερικού.

2. Ενημερωτικό μήνυμα 

Μετά το δημιουργικό κομμάτι έρχεται το ενημερωτικό μήνυμα που οφείλεις πάντοτε να συνδέεις με το πρώτο μέρος του ραδιοφωνικού σου. Στην πράξη, στο παράδειγμα με τον καυγά του ζευγαριού που διαπληκτίζεται για το κόστος της θέρμανσης, μπορεί ας πούμε, να επεμβαίνει μια τρίτη φωνή που θα δίνει τη λύση της μεγάλης έκπτωσης στα κουφώματα αλουμινίου και άρα, της οικονομίας στα έξοδα θέρμανσης του σπιτιού.

 

3. Προτροπή 

Στα περισσότερα ραδιοφωνικά σενάρια, οφείλεις να προσθέτεις στο τέλος την προτροπή ή το λεγόμενο Call To Action (CTA) που θα παρακινήσει τους ακροατές να προβούν σε μια αγορά, να επισκεφθούν την εταιρεία που διαφημίζεται, να παραστούν σε ένα γεγονός και γενικά να προβούν σε μία ενέργεια. Οι προτροπές αυτές συχνά ξεκινούν με ένα ρήμα, ενώ μερικές φορές έχουν και στενά χρονικά περιθώρια για να δώσουν την αίσθηση του επείγοντος.

Παράδειγμα: Ελάτε μέχρι τέλη Μαΐου στα καταστήματά μας στη Μεσογείων και προλάβετε έκπτωση μέχρι και 40% σε όλα τα νέα σχέδια κουφωμάτων αλουμινίου!
Ξέρω, όχι πολύ δημιουργικό και καλαίσθητο αλλά καλωσήρθες στον κόσμο των διαφημιστών.

 

4. Όνομα μάρκας και σλόγκαν

Το βήμα αυτό είναι προαιρετικό, όμως στα περισσότερα σενάρια θα στο ζητούν καθώς η τελευταία εντύπωση ενός ραδιοφωνικού σποτ πρέπει να είναι το όνομα της μάρκας και το σλόγκαν της αν υπάρχει. Κάποιες μάρκες δεν έχουν σλόγκαν ή δεν θέλουν να το χρησιμοποιήσουν, άλλες αρκούνται στην ατάκα της τρέχουσας καμπάνιας, άλλες θέλουν μόνο το όνομα. Καλό είναι να το ξεκαθαρίσεις.

Λίγα ακόμη για τα ραδιοφωνικά σου σενάρια

1. Είναι το σενάριό σου… βιώσιμο;

Πολλές φορές ένα υπέροχο σενάριο απορρίπτεται για λόγους που στην αρχή δεν φαντάζεσαι αλλά είναι απόλυτα λογικοί. Οι λόγοι αυτοί μπορεί να είναι πρακτικοί ή απλά θέμα κόστους. Ας πούμε, εάν το σενάριό σου έχει 6 εκφωνητές, το κόστος είναι πολύ μεγαλύτερο απ΄ότι αν είχε μόνο έναν ή δύο. Ακόμη, εάν το έχεις γράψει πάνω στους πρωταγωνιστές μιας διάσημης σειράς, μπορεί να έχει ενδιαφέρον και να “πουλήσει” στο κοινό σου αλλά το να προσλάβεις δύο γνωστούς ηθοποιούς για ένα ραδιοφωνικό δεν είναι ότι φθηνότερο. Το ίδιο και εάν ζητήσεις ένα συγκεκριμένο τραγούδι για υπόκρουση (πρέπει να πληρωθούν τα δικαιώματα).

Οπότε, καλό είναι προτού το γράψεις να κάνεις και μια διερευνητική κουβέντα για τον προϋπολογισμό και πόσο δημιουργικό μπορεί να είναι το σενάριό σου. Αν και η συμβουλή μου είναι πως ακόμη κι αν δεν σε περιορίσουν, καλό είναι να δώσεις και μια πιο “μαζεμένη” πρόταση.

2. Σκέψου το αποτέλεσμα

Πολλές φορές, το σενάριο που θα γράψεις δεν υλοποιείται όπως το φαντάστηκες ή μπορεί και να καταστραφεί διότι ο ηθοποιός δεν κατάλαβε το χιούμορ, δεν διάβασε ένα σημείο στίξης (αααα ερώτηση ήταν αυτό;;;; ) και άλλα τραγικά. Φρόντισε λοιπόν, να ζητήσεις να μιλήσεις με τον creative και τον σκηνοθέτη του σποτ για να σιγουρέψεις πως έχουν καταλάβει το ύφος, το σκηνικό και το χιούμορ του σεναρίου σου.

Αυτό που δουλεύει καλύτερα πολλές φορές είναι να γράφεις στο σενάριό σου όλα αυτά. Από σκηνικό μέχρι συναισθήματα και ήχους για να οδηγήσεις σωστά τους ηθοποιούς και τον σκηνοθέτη. Για παράδειγμα, γράψε δίπλα στις ατάκες σου με πλάγια γράμματα τί συμβαίνει παράλληλα όπως: “είναι πρωί, ένα ζευγάρι 35 ετών βρίσκεται μέσα στο αυτοκίνητο, ακούγονται ήχοι κίνησης όπως κόρνες και μηχανές αυτοκινήτων, και μουσική ή ραδιόφωνο στο background. Η κοπέλα νιώθει απογοητευμένη και ο άντρας θυμωμένος”.

Σκέψου και γράψε λοιπόν μαζί με την ιστορία που θέλεις να αφηγηθείς, τον χώρο που θα συμβαίνει, τους πιθανούς ήχους που θα ακούγονται, τον αριθμό των φωνών, την ηλικία, το φύλο τους και όλα όσα γίνονται σαν να βλέπεις μια ταινία.

3. Ποτέ μόνο ένα αλλά όχι πάνω από δύο

Το ξέρω πως θα σου φανεί κουραστικό αλλά ποτέ δεν πρέπει να παρουσιάζεις μόνο μία πρόταση για ραδιοφωνικό σενάριο διότι πρέπει να δώσεις την ευελιξία στην εταιρεία να επιλέξει μεταξύ κόστους, ιδεών, ύφους και μεγεθών. Χρειάζεσαι τουλάχιστον δύο προτάσεις. Προσπάθησε ακόμη, η μία ιδέα σου να είναι λίγο πιο δημιουργική και η δεύτερη λίγο πιο “διαφημιστική”. Εάν σου ζητηθεί πες ποια προτιμάς (αν και θα είναι φανερό) μα ποτέ μην “θάψεις” ένα σενάριό σου. Τέλος, ποτέ μην δώσεις πάνω από δύο σενάρια ακόμη κι αν σκέφτηκες 5. Αυτό, διότι “φτηναίνεις” την πολύ δύσκολη δουλειά σου, ενώ θα μπερδέψεις πολύ τους πελάτες και δεν θα μπορούν να αποφασίσουν σωστά.

4. Ιδέα, φωνές ή σκηνοθεσία κάνουν τη διαφορά;

Η λογική απάντηση είναι όλα. Ένα τέλειο σενάριο μπορεί να καταστραφεί από μία αδιάφορη φωνή, πολύ δυνατή μουσική, γρήγορη εκφώνηση και τόσα άλλα. Απ΄την άλλη, το χειρότερο σενάριο μπορεί να απογειωθεί με μια διάσημη φωνή που αναγνωρίζουν όλοι και που θα βάλει το δικό της χαρακτήρα και ύφος, ακόμη και στα πιο “διαφημιστικά” και βαρετά λόγια. Καλό λοιπόν είναι να συνεργάζεσαι μόνο με έμπειρα στούντιο ώστε να σε βοηθούν κάθε φορά με τις κατάλληλες φωνές, το ύφος που θα ταιριάξει, μουσικές και εφέ.

Αυτά ήταν.

Διάβασε ακόμη:

Θέλεις να γίνεις κειμενογράφος; Μάθε τα καθήκοντα και τα απαραίτητα προσόντα.

Δελτίο Τύπου: αν σε δυσκολεύει να το γράψεις, διάβασε μερικές συμβουλές

Το κόκκινο βιβλιαράκι του κειμενογράφου δωρεάν online

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *